Köygöçüren mantarından kaynaklanan karaciğer hasarları

Köygöçüren mantarları nedir?

Köygöçüren ya da evcikkıran mantarları (Amanita phalloides) doğada bulunan en zehirli mantar türlerinden biridir. Yenen mantarlara benzedikleri için bazen mantar toplayan kişiler tarafından bunlarla karıştırılabilmektedirler. Bir köygöçüren mantarının en küçük parçası dahi ("tadına bakma testi") olağanüstü zehirli olup zamanında tedavi edilmezse çoğu kez ölüme neden olmaktadır.

Ortalama latens (gizlilik) süresi ne kadardır?

Akut bir köygöçüren mantarı zehirlenmesinin semptomları mantar yendikten 4 ila 48 saat arasında baş gösterir.

Semptomları nelerdir?

Önce mide bulantısı, kusma, kolik şeklinde karın ağrısı, ishal ve kan dolaşımı kolapsüsü meydana gelir. Ardından şikayetler 12 ila 24 saatliğine yatışır. Bu durum etkilenen kişide aldatıcı bir güven duygusu oluşturabilir. Mantar yendikten 2 ila 4 gün sonra ise asıl yaşamsal tehlike arzeden evre başlar, burada sarılık, karaciğer yetmezliği, böbrek yetmezliği ve kanamalar başgösterir.

Kimler risk altındadır?

Kendi topladığı mantarları yiyenler.

İnsan kendini nasıl koruyabilir?

Eğer mantarları iyi tanımıyorsanız veya yanınızda deneyimli bir mantar toplayıcı yoksa kendi topladığınız mantarları yemekten kaçınınız. Gıda maddesi satılan yerlerden satın alınan mantarlar daha güvenlidir.

Zehirlenme şüphesi oluştuğunda ne yapılabilir?

Kendiniz ya da yakınlarınız mantar yedikten sonra semptom fark ederseniz Almanya içinde derhal Acil Yardım Numarası (Notruf) 112'yi arayınız. Ayrıca Acil Zehir Merkezlerini de (Giftnotrufzentrale) arayabilirsiniz, ancak bunlar acil yardım çağrısının yerini tutmaz: 
                    
Almanya'da: Acil Yardım112; Acil Zehirlenme Merkezi 030/19240 (Berlin) veya 089/19240 (Münih)

Avusturya'da: 01/406 43 43

İsviçre'de: 145 

Eğer mantar yemeğinden kalmışsa muayene için artıkları muhafaza ediniz. Gerekli hallerde kusmuk örnekleri de bu amaç için yararlı olabilir.

Bir köygöçüren mantarı zehirlenmesi nasıl tedavi edilir?

Klinikte yoğun tıbbi bakım ve ilaç tedavisi yapılması gerekmektedir. Eğer bu yeterli ölçüde etkili olmazsa sadece bir karaciğer transplantasyonu yaşamı kurtarabilir.